कालाय तस्मै नमः...

विकिसूक्तिः तः
(कालाय तस्मै नमः इत्यस्मात् पुनर्निर्दिष्टम्)
नेविगेशन पर जाएँ खोज पर जाएँ

Those beautiful cities. Those mighty monarchs. Those powerful nobles. Those learned assemblies. Those moon-faced women. Those proud princes. And those that sang their praises — They have all been swept away from the memory of man. My salutation, therefore, is to Time who works all these!

सा रम्या नगरी महान् स नृपतिः सामन्तचक्रं च तत्
पार्श्वे तस्य च सा विदग्धपरिषत् ताः चन्द्रबिम्बाननाः ।
उद्वृत्तः स च राजपुत्रनिवहः ते वन्दिनः ताः कथाः
सर्वं यस्य वशात् अगात् स्मृतिपथं कालाय तस्मै नमः॥

अथ सर्वस्यापि कालनियम्यत्वात्तन्महिमानं दश- भिर्वर्णयति-तत्रादौ तस्य नियामकत्वं प्रकटयन्नमस्करोति - सेति अत्र सर्वत्राऽपि तच्छब्दः पूर्वानुभूतविषयः - अत एव न यच्छ- ब्दापेक्षा - तदुक्तं काव्यप्रकाशे - ‘प्रक्रान्त प्रसिद्धानुभूतार्थ गोचर- स्तच्छब्दो न यच्छन्दमपेक्षत' इति । तथा च। सा पूर्वानुभूता। रन्तुं योग्या रम्या - मनोहरा नगरी राजधानी च। तत्र स महान् साम्राज्यभारधौरेयतया पूज्यः। नृपतिः राजा च। * तस्येति संब न्धसामान्ये षष्ठी सर्वत्र संबध्यते • तस्य नपृत्तेस्तत् सामन्तचक्रं प्रत्यर्थिराजमण्डलं - यद्वा - सेवार्थं समागताखण्डमण्डलाधिपत्तिपरि- पवारश्च - तस्य पार्श्वे स्थितमिति शेषः । सा विदग्धपरिषत् विद्वत्समा च अथवा - विदग्धानां कर्तव्यार्थचतुराणां - परिषत् समुदायश्च- ‘कृत्यवस्तुषु चातुर्यं वैदग्ध्यं परिकीर्तितम्' लक्षणात्। तस्य ताश्चन्द्र- बिम्बमिवाननं यासां तास्सुन्दर्यश्च । यस्य स । उद्धृत्तः उत्पथगतः उद्दण्ड इति यावत् । राजपुत्त्रनिवहः राजकुमारवर्गश्च। तस्य ते। वन्दिनस्तुतिपाठकाश्च - नि.- वन्दिनः स्तुतिपाठका' इत्यमरः । यस्य ताः कथाश्च । श्रव्यवाचश्चेति । सर्वमशेषमपि। यस्य कालस्य । वशादायत्तत्वात् - नि.- वश आयत्ततायां चे' त्यमरः। स्मृतिपथं स्मरणमार्गं * कारि'त्यादिना समासान्तोऽत्प्रत्ययः। अगात् प्रापत्त् - कालमहिम्ना सर्वमपि नष्टमभूदित्यर्थः - सर्वसंहतुः कालस्य महिमा वर्ण्यत इति भावः 'इणो गालुङी 'ति इणो लुङि गादेशः। तस्मै कालाय । नमः ग्रहीभावः - कालः कलयतामहमिति भगवद्वचनात्कालो भगवानेव । तथा च तन्नमस्काररूपमङ्गलाचरणं युज्यत इति भावः * 'नमस्स्वस्ती'त्यादिना चतुर्थी ।।

"https://sa.wikiquote.org/w/index.php?title=कालाय_तस्मै_नमः...&oldid=17760" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्